(جلسه بیست و ششم 06 . 08 . 1404)
موضوع: لزوم دفاع از حریم ولایت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ وَبِهِ نَسْتَعين وَهُوَ خَيرُ نَاصِرٍ وَ مُعِينْ الْحَمْدُلِلَّه وَ الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَعلَیٰ آلِهِ آل الله لَا سِيَّمَا علَیٰ مَوْلانَا بَقِيَّةَ اللَّه وَ الّلعنُ الدّائمُ علَیٰ أَعْدائِهِمْ أعداءَ الله إلىٰ يَوم لِقَاءَ اللّه الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّه. وَ أُفَوِّضُ أَمْري إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصيرٌ بِالْعِباد حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكيل نِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصير
ضرورت و گستردگی مقابله با شبهات
با توجه به ایام شهادت حضرت فاطمه (سلام الله علیها) مهمترین شبهات در مدارس برای دانشآموزان مطرح میشود. دشمن فعالانه در مدارس ما کار میکند. شبهات پرتکرار دانشآموزان و محدوده پیشدانشگاهی شامل موضوعاتی چون خدا، دین، ادیان و پیامبران، احکام، مهدویت، زنان و حجاب است و هر کدام از این موضوعات حاوی ۱۰ تا ۱۵ صفحه سؤال هستند. همچنین درباره جمهوری اسلامی نیز شبهاتی مطرح است. این شبهات در اصل حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ شبهه بوده که ما آن را در ۴۰ _ ۵۰ شبهه خلاصه کردهایم.
نقد عملکرد نهادهای پاسخگویی
حوزه علمیه دارای یک مرکز پاسخگویی به شبهات است. ما معاونت محترم تبلیغ را دعوت کرده بودیم و بحث بود که برای دانشآموزان چه کار باید کرد؟ وقتی این ۴۰ _ ۵۰ تا شبهه به این مرکز داده شد تا جواب دهند، پس از گذشت شش ماه تنها تحلیلهایی ارائه دادند و حتی یک مورد از پاسخها عملی نشد.
باید توجه داشت که هر کسی نباید به شبهات پاسخ دهد؛ زیرا گاهی خود پاسخ به اندازه یک شبهه مضر است. یک زمانی ما یک شبهه را از بعضی سایت ها که در مقام پاسخ به شبهات بودند، دانلود کرده و ۱۱ ایراد و شبهه به پاسخ آنها وارد کردیم و برایشان فرستادیم. در آن زمان درخواست کردیم که این نقد محرمانه بماند تا روحیه دوستان خراب نشود اما آنها در جلسهای نامه را به همه نشان دادند! در آنجا این تحلیل مطرح شد که اگر پاسخی ایراد داشته باشد، بهتر است که اصلاً پاسخ داده نشود، چرا که اگر جوابی اشتباه با نام حوزه علمیه منتشر شود، اشتباه به نام کل مجموعه ثبت میشود. اشتباه یک شخص به نام خودش ثبت میشود، اما ورود یک مجموعه باید با دقت بسیار بالایی همراه باشد.
نمونه دیگر مربوط به یک جزوه درباره شبهات فاطمیه بود که چند ماه پیش توسط مرکز پاسخگویی چاپ شده بود. در این جزوه، در پاسخ به شبهه رایج فضای مجازی و شبکههای وهابیت درباره ازدواج حضرت امیر (علیه السلام) با دختر ابیجهل، جوابی ارائه شده بود نه تنها پاسخ نبود، بلکه خود تثبیتکننده شبهه بود! ما اعتراض کردیم که حداقل باید به سایت ما مراجعه و پاسخ را کپی میکردند. همچنین، برخی پاسخها حتی خلاف صریح نظر حضرت امام (ره) بود که در مجموعهای زیر نظر جمهوری اسلامی است باید این مسائل رعایت شود.
لزوم نشر آزاد آثار علمی و معارفی
ما معتقد هستیم که اگر به معارف اسلامی با دید سرمایه نگاه کنیم، این کار خیانت است. موسسه ما نزدیک به ۷۰ جلد کتاب چاپ کرده و پشت آنها نوشته شده است که نشر برای عموم ناشرین آزاد است، به شرط هماهنگی با مؤسسه. تمام نرمافزارها و فایلها را نیز روی سایت گذاشته ایم تا هر کس در داخل و خارج کشور بتواند رایگان دانلود بکند. لذا درخواست هزینه برای دانلود کتاب یا مقاله غلط است. افرادی در کشورهایی در سراسر دنیا مانند چین، هند، پاکستان، روسیه و غیره به دنبال این کتابها هستند و نباید مانع استفاده عمومی شد. ممانعت از دانلود آثار علمی به بهانه دریافت پول، شاید یکی از مصادیق آیه شریفه 159بقره باشد که فرمود:
{إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى مِنْ بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ أُولَئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ}
[البقرة: 159]
یقیناً کسانی که آنچه را ما از دلایل آشکار و [وسیله] هدایت نازل کردیم، پس از آنکه همه آن را در کتاب برای مردم روشن ساختیم، پنهان می کنند [تا مردم به قرآن و پیامبر ایمان نیاورند] خدا لعنتشان می کند، و لعنت کنندگان هم لعنتشان می کنند.
جایگاه پاسخگویان به شبهات
امام صادق (علیه السلام) میفرمایند کسانی که در حوزه پاسخ به شبهات کار میکنند، افضل هستند از مجاهدانی که در میدانهای نبرد جهاد میکنند. یک سرباز پاسخگوی شبهات، از یک میلیون نفر مجاهد افضل است. زیرا این افراد از دین جوانان ما دفاع میکنند، در حالی که مجاهدان از سرزمین ما دفاع میکنند.
قال جعفر بن محمد الصادق عليهما السلام : علماء شيعتنا مرابطون في الثغر الذي يلي إبليس وعفاريته ، يمنعونهم عن الخروج على ضعفاء شيعتنا وعن أن يتسلط عليهم إبليس وشيعته والنواصب ، ألا فمن انتصب لذلك من شيعتنا كان أفضل ممن جاهد الروم والترك والخزر ألف ألف مرة لأنه يدفع عن أديان محبينا وذلك يدفع عن أبدانهم
بزرگترین دغدغه ائمه (علیهم السلام) تربیت نیروهای قدرتمند برای پاسخگویی به شبهات بوده است. حتی بخشی از زندگی امام حسن عسکری (علیه السلام) با وجود زندانی بودن، به مناظرات و تربیت شاگردان اختصاص داشت. آیتالله مؤمن از اینکه ما ۶ جلد کتاب در مورد سیره امام عسکری (علیه السلام) منتشر کردیم، شگفتزده شد و فرمود و فرمود حضرت با ۶ سال امامت خود، حدود 6 جلد موسوعه دارند.
ما تأکید میکنیم: علیکم به پاسخ به شبهات. از کسانی که منبر میروند تقاضا میشود که بخشی از مباحث خود را به پاسخ به شبهات اختصاص دهند، زیرا این شبهات در درون خانههای فرزندان ما نفوذ کرده است.
روش و دوره آموزشی پاسخگویی
قبل از هر چیز، باید شبهه را شناخت. سایت حضرت ولی عصر (ارواحنا فداه) ۹۰ درصد شبهات وهابیت را پاسخ داده است. ما معتقد هستیم کسی که یک یا دو سال درس خارج دیده باشد، یا جلد اول کفایه و رسائل را خوب خوانده باشد و زمینه پاسخگویی به شبهات را داشته باشد، میتواند با گذراندن ۲۰ تا ۲۵ جلسه، "ملکه پاسخ به شبهات" را پیدا کند.
بخشهایی از مسیر پاسخگویی، مسیر اداری است که گم میشود. اما برنامهریزی شده است تا پس از سال جدید، یک دوره مناظره و روش پاسخگویی به شبهات برای کسانی که آمادگی دارند، برگزار شود.
آغاز بحث
بحث ما در مورد شبهه حدیث (علیّ ولیّ کلّ مومن بعدی) است که مبارکفوزی در کتاب خود به راوی به نام «جعفر بن سلیمان» اشکال می کند. ما می گوییم جعفر ضعیف نیست چراکه علمای رجالی اهل سنت او را توثیق کرده اند و برخی نیز تضعیف کرده اند. در چنین جایی که راوی هم توثیق دارد و هم تضعیف و از او به عنوان «مختلف فیه» تعبیر می کنند همه علمای اهل سنت اتفاق نظر دارند حدیث چنین راوی «حسن» خواهد بود و برای همه مورد قبول است. افرادی مانند ابن حجر و نووی تصریح کردهاند که حدیث حسن در مقام احتجاج همانند حدیث صحیح است و در استنباط حکم شرعی تفاوتی با حدیث صحیح ندارد.
ابن حجر عسقلانی در ترجمه «عبد الله بن صالح» می گوید:
إلا أنه مختلف فيه فحديثه حسن
او مختلف فیه است و حدیث او حسن می باشد.
تهذيب التهذيب العسقلاني، ابن حجر ، جلد : 5 صفحه 260
نووی می نویسد:
«ثم الحسن كالصحيح في الاحتجاج به وإن كان دونه في القوة؛ ولهذا أدرجته طائفة في نوع الصحيح»
التقريب ، النووي، الوفاة: 676 ، دار النشر : ج 1، ص 2
روایت جعفربن سلیمان ، حسن بوده و در مقام احتجاج همانند حدیث صحیح می باشد.
بنابراین قاعده «مختلف فیه» برای پاسخ به ایراداتی که راویانی مانند جعفر بن سلیمان یا اجلح کندی را به دلیل شیعه بودن ضعیف میدانند، به کار میرود. ما هجده روایات را ارائه کردهایم که هیچ سند شیعی ندارند و همگی از منابع معتبر اهل سنت هستند روایات معتبر و صحیح، که حدیث "علیّ ولیّ کلّ مؤمن بعدی" را تأیید میکنند، و افرادی مانند حاکم، ذهبی، نووی و ناصرالدین البانی آن را صحیح دانستهاند.
البانی می نویسد:
و اما قوله: «و هو ولی کل مؤمن بعدی» فقد جاء من حدیث ابنعباس فقال الطیالسی: حدثنا ابو عوانة عن ابی بلج عن عمرو بن میمون عنه " ان رسول الله صلی الله علیه وسلم قال لعلی: «انت ولی کل مؤمن بعدی» و اخرجه و من طریقه الحاکم و قال: صحیح الاسناد و وافقه الذهبی و هو کما قالا؛
البانی، محمد ناصرالدین، السلسلة الصحیحة، ج۵، ص۲۲۲
اما این سخن رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم): «و او ولی هر مؤمنی پس از من است» از طریق ابنعباس روایت شده است و طیالسی
آن را اینگونه نقل نموده: برای ما ابوعوانة از ابوبلج و او از عمرو بن میمون از ابنعباس برای ما روایت نمودهاند که رسول خدا به علی فرمود: «تو پس از من ولی هر مؤمنی هستی». این حدیث را احمد بن حنبل روایت نموده و با همان سند حاکم نیشابوری در نقل کرده ومی گوید: "این حدیثی صحیح السند است" و ذهبی با نظر حاکم موافقت نموده (و آن را صحیح معرفی نموده است) و این حدیث همینگونه است که این دو گفتهاند.
دردنامهای از تبعیض و بیانصافی اهل سنت در کتب فقهی
من هنگام مطالعه متون فقهی و حدیثی اهل سنت واقعا ناراحت می شوم. گاهی مطالعه این مطالب اعصاب من را به هم میریزد. برخی متون فقهی اهل سنت، برخوردی دوگانه و شدیداً تبعیضآمیز دارند به عنوان مثال: ابن قدامه که از فقهای به نام اهل سنت است درمورد دشنامدهنده ابوبکر می گوید: کسی که به ابوبکر دشنام دهد، کافر است" و بر جنازهاش نباید نماز خواند. بلکه باید جنازه او را با چوب و تخته ببرند تا جایی که در قبر بیفتد!
لا يصلّى على الرافضي وقال أبو بكر ابن عياش : لا أصلي على رافضي ولا حروري . وقال الفاريابي: من شتم أبا بكر فهو كافر لا أصلي عليه ، قيل له فكيف تصنع به وهو يقول لا إله إلا الله ؟ قال : لا تمسوه بأيديكم ارفعوه بالخشب حتى تواروه في حفرته
ابن قدامة المقدسی، عبد الله بن أحمد (متوفاى620هـ)، المغنی فی فقه الإمام أحمد بن حنبل، ج2، ص419، ناشر: دار الكتاب العربی للنشر والتوزيع - بيروت ، بيتا.
اما در مورد قاتل حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) می گویند: ابن ملجم، قاتل حضرت علی (علیه السلام) مجتهد بوده و او اجتهاد کرد و مُخطی بود، اما مأجور است!!
ولا خلاف بين أحد من الأمة في أن عبد الرحمن ابن ملجم لم يقتل عليا رضي الله عنه الا متأولا مجتهدا مقدرا انه على صواب
یا مثلا درمورد راویان دشمن حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) راویانی مانند حریز بن عبدالله که علناً به امیرالمؤمنین (علیه السلام) لعنت میکرد و میگفت: این روایت «انت منی بمنزلة هارون من موسی» حق است، ولی شنونده اشتباه شنیده است! صحیح این است که پیغمبر اکرم فرموده است: «انت منی بمنزلة قارون من موسی»!!
« أنت منی بمنزلة هارون من موسی، حق و لکن أخطأ السامع إنما هو أنت منی بمنزلة قارون من موسی»
تهذيب التهذيب ، اسم المؤلف: أحمد بن علي بن حجر أبو الفضل العسقلاني الشافعي ، دار النشر : دار الفكر - بيروت - 1404 - 1984 ، الطبعة : الأولى؛ ج 2، ص 209
با این حال گفته اند او "ثقه (قابل اعتماد) است!
حريز ... ثقة ثبت رمي بالنصب
العسقلانی الشافعي، أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل (متوفاى852هـ)، تقريب التهذيب، تحقيق : دراسة وتحقيق: مصطفى عبد القادر عطا، ناشر : دار الكتب العلمية - بيروت – لبنان، چاپ : الثانية، سال چاپ : 1415 - 1995 م
در مورد قاتل امام حسین (علیه السلام) یعنی عمر بن سعد که قاتل سیدالشهداء است می گویند تابعی و مورد توثیق و تحسین است. وقتی از یحیی بن مَعین (از بزرگان رجال) سؤال شد که چگونه قاتل امام حسین (علیه السلام) میتواند ثقه باشد؟!
وهو الذي قتل الحسين ، وهو تابعي ثقة . وقال أبو بكر بن أبي خيثمة: سألت يحيى بن معين عن عمر بن سعد أثقة هو ؟ فقال : كيف يكون من قتل الحسين ثقة ؟
نگاه کنید با چه وضعیتی روبه رو هستیم اگر قاتل امام حسین (علیه السلام) ثقه باشد، دیگر در دنیا فرد غیر ثقه نداریم! این برخوردهای دوگانه در مناظرات و بحث ها به عنوان "تیر خلاص" علیه کسانی که به ما شیعه بودن را ایراد میکنند، استفاده میشود.
مظلومیت امیرالمؤمنین (علیه السلام) و رسالت طلاب
نقل شده است که مرحوم شیخ صدوق وصیت کرد که در قم یا کربلا دفن نشود. وقتی از او سؤال شد چرا؟ گفت: "نمیخواهم مستقیم بهشت بروم، میخواهم بیایم محکمه عدل حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (علیه السلام) در قیامت را ببینم و ببینم دشمنان حضرت امیرالمومنین چه پاسخی دارند؟
من معتقد هستم که مظلومیت حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) صدها برابر مظلومیت امام حسین (علیه السلام) است. حضرت امیرالمومنین علی (علیه السلام) تا آخرین لحظه حیات خود، مصائب مربوط به حضرت زهرا (سلام الله علیها) را فراموش نکرد.
امروز، در این دنیای پرغوغا، باید از عقیده دفاع کرد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودند: اللهم انصر من نصره
الصدوق، ابوجعفر محمد بن علی _متوفاى381 ق_، الأمالي، صص427-428، تحقيق و نشر: قسم الدراسات الاسلامية - مؤسسة البعثة - قم، الطبعة: الأولى، 1417هـ.
خدایا یاری کن هر کس که علی را یاری کند.
این دعا امروز هم در جهان صادق است. طلاب باید بخشی از ۲۴ ساعت خود را به دفاع از حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) اختصاص دهند. امروزه نیازی نیست که منبر بسازید یا تبلیغ کنید؛ بلکه در فضای مجازی میتوان میلیون ها نفر مخاطب از سراسر دنیا جمع کرد. اما متأسفانه طلاب در این عرصهها حضور ندارند. فرق طلاب ما با دیگران در این است که آنها احساس تکلیف میکنند و مخاطب جذب میکنند، اما ما به کارهای دیگر مشغول هستیم. علمای ما خیلی در دفاع از حضرت امیرالمومنین علیه السلام کار کرده اند. نقل می کنند مرحوم میر حامد حسین برای چاپ کتاب عبقات در تنگنا بود، یکی از ثروتمندان هند از او وقت ملاقات خواست وقتی نزد او آمد او را دید و صحبتی کرد وقتی بیشتر خواست نزد او بماند و صحبت کند، ایشان به آن مرد ثروتمند گفت: من وقت ندارم من وقتم را قبلا به حضرت امیر المومنین سلام الله علیه فروخته ام و یک کالا را نمی توان به دو نفر فروخت! مرحوم سید محسن امین (صاحب اعیان الشیعه) هنگامی که همسرش فوت کرده بود برای جلوگیری از مزاحمت، وقت نهار از خواهرش می خواست تا نردبانی که برای بالا رفتن به اتاقش استفاده میشد را بردارد،
مرحوم مامقانی (صاحب تنقیح المقال) همسرش غذا را لای نان میگذاشت و داخل کتاب او میگذاشت تا هنگام مطالعه، نان را بردارد و روغن آن باعث روغنی شدن صفحات کتاب شده بود، زیرا ایشان از شدت علاقه به کار فرصت کامل برای غذا خوردن نداشت.
علامه طباطبایی فرمودهاند: ابدیت در پیش داریم. و تنها چیزی که آنجا به داد ما میرسد، کار برای حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام)، کار برای حضرت ولی عصر (ارواحنا فداه) و حضرت زهرا (سلام الله علیها) است.
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته
