موج جديد اسلام خواهي اگرچه در اروپا صبغه اي سلفي داشته كه به عوامل و شرايط مختلفي بر مي گردد اما تاثير عمده اين جريان در خاورميانه به عنوان حركتي پيشرو رنگي شيعي به خود گرفته است.

در تحليل جديد غربي ها بسيج توده ها كه يكي شناسه هاي اسلام گرايي به شمار مي رود از دو شاخه اصلي وهابي گري و شيعيان پيشرو برخودار است. به همان اندازه كه سلفي گري بوي خشونت و خون مي دهد از شيعه گري شميم همگرايي و تعامل به مشام مي رسد.

اگر چه شاخصه اصلي تشيع تاكيد بر روحيه انقلابي بوده اما توجه و توصيه موكد شيعيان براي ايجاد وحدت و يكپارچگي اسلامي باعث شده كه شيعيان در منطقه وجهه اي آرام و متعادل پيدا كنند. شيعه در مقابل قدرت هاي متجاوز جهادگري سرسخت است اما در مواجهه با برادر مسلمان خود بر تعامل و حفظ وحدت تاكيد مي كند.

شوق شيعه گري بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در سطح فزوني يافته و سرزمين فلسطين نيز از آن بي بهره نبوده است و روز به روز هم دامنه آن گسترده تر مي شود بگونه اي كه حتي اهل سنت منطقه نيز از ادامه اين وضعيت ابراز نگراني كرده اند.

به عنوان نمونه يوسف قرضاوي عالم معروف سني درنشست اخير تقريب بين مذاهب كه در دوحه برگزار شد صريحا از شيعيان در اين خصوص انتقاد كرد . وي در سخنانش خواستار توقف تلاش هاي شيعيان براي ترويج مذهب تشيع در كشورها و سرزمين هاي سني نشين شد.

قرضاوي رواج تشيع در ميان مردم فلسطين را فتنه ناميد و گفت: رنج ديدگان فلسطيني در تنگنا قرار گرفته اند. آنان نمي دانند با صهيونيسم بجنگند يا جلوي اين فتنه را بگيرند.

در مسير تاريخ
سابقه تشيع در فلسطين قدمت به درازاي صدر اسلام دارد. ابتداي كار شيعه در اين منطقه به حضور ابوذر غفاري صحابي پيامبر باز مي گردد كه به منطقه شام آمد و اهالي اين منطقه را با افكار علي(ع) آشنا ساخت.

از اين زمان به بعد شيعه حضور پررنگ در تاريخ فلسطين پيدا كرد و بخش اعظمي از اهالي آن بخصوص به تشيع اماميه گرايش پيدا كردند.

از ديگر عوامل كه باعث گسترش تشيع در فلسطين شد مهاجرت قبيله خزاعه به اين منطقه بود. به لحاظ تبار شناسي، اينان به اعراب جنوبي تعلق داشتند كه قبل از قريشيان به مكه تسلط پيدا كردند و بعد از شكل گيري اسلام از در حلقه حاميان نبي مكرم(ص) درآمدند.

در سير حوادث تاريخ اسلام نقش اين قبيله به عنوان هم پيمان بني هاشم را بسيار پررنگ مي بينيم. شاخه اي از اين قبيله بعدها به منطقه فلسطين آمدند و شهر خزاعه را بنيان نهادند.(خزاعي ها و نقش آنان در تشيع ايران، رسول جعفريان، سايت كتابخانه تخصصي تاريخ اسلام و ايران) مراجعه به آثار تاريخ و جفرافي نويسان مسلمان نكات قابل توجه اي را براي مخاطبان روشن خواهد ساخت.

مقدسي جغرافي نويس قرن چهارم هجري به انتشار شيعه در فلسطين اشاره مي كند. وي در كتاب احسن التقاسيم في معرفه الاقاليم خود(جلد اول، ص252) اهالي طبريا و نيمي از اهالي نابلس و القدس را پيرو مذهب شيعه مي داند.

كراجكي عالم اسلامي قرن پنجم نيز تاكيد مي كند كه اهالي شهر رمله در فلسطين جمگي شيعه هستند.(دايره المعارف الشيعيه، ج 12، ص 203)
ناصر خسرو داعي اسماعيلي (متوفي 481) نيز در سفرنامه خود ضمن اشاره به وجود قبر ابوهريره در شهر طبريه خاطرنشان مي سازد مردم اين منطقه رغبتي به بازديد قبر اين شخص ندارد چون اهالي آنجا شيعه هستند(سفرنامه، صفحه 30 و 31)

وي كه در سال 437 ديداري از فلسطين داشت ادامه مي دهد: ساكنان قدس عمدتاً شيعه هستند.

ابن جبير كه در قرن ششم مي زيست در سفرنامه خود مذاهب شيعي منتشره در فلسطين را شامل رافضي، اماميه، اسماعيليه، زيديه و نصريه دانست.

البته در دوره افول فاطميان مصر و روي كار آمدن صلاح الدين ايوبي با توجه به سياست خشني كه او نسبت شيعه در پيش گرفت، روند شيعه گري در فلسطين دچار وقفه جدي شد و اين وضعيت تا پيش از انقلاب اسلامي ايران ادامه پيدا كرد.

نقش انقلاب اسلامي در گسترش تشيع
شيعيان كه در فلسطين مستقر بودند در طول سالهاي فترت ارتباط خود با لبنان به عنوان يكي از مراكز مهم شيعي را حفظ كردند و بعد از پيروزي انقلاب اسلامي نيز اين ارتباط تنگ تر شد.

جهاد اسلامي به عنوان شيعي ترين جنبش فلسطيني پيوند مستحكمي را با حزب الله و ايران برقرار كرد و به همين واسطه نقش مهمي را در گسترش شيعه در اين كشور داشت.

شهيد فتحي شقاقي دبير كل پيشين اين جنبش و حامي جدي انقلاب اسلامي بارها اعلام كرد كه از دهه هفتاد بود كه با اسلام انقلابي از طريق آثار امام خميني و آيت الله محمد باقر صدر آشنا شديم.

علاوه بر جهاد اسلامي، جنبش هاي ملي و ديني ديگري با صبغه شيعي در فلسطين شكل گرفت كه بيشتر كاركرد فرهنگي و اجتماعي دارند.

بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، تشكلي تحت عنوان اتحاد الشباب الاسلامي(اتحاديه جوانان اسلام) در بيت الحم پا گرفت كه جمعيتي خيريه با رويكردي تبليغي بود. اين گروه اقدام به تاسيس درمانگاه خيريه الاحسان، درمانگاه السبيل، مركز جراجي نقاءالدوحه، مدرسه النقاء و مركز زنان كردند و مضاف بر آن دوره هاي آموزشي قرآن را در مساجد و موسسات براه انداختند كه نقش مهمي در گسترش تشيع داشت.

گروه فعال ديگر در اين زمنيه الحركه الاسلاميه الوطني(جنبش اسلامي ملي) است كه مدتي پيش با شيعه شدن محمد ابوسمره رئيس و ديگر اعضا خود به حركت جهاد اسلامي پيوستند.
جنببش مذكور موسسه اي را تحت عنوان مركز مطالعات و تحقيقات قدس براي فعاليت تبليغي خود راه اندازي كرده است.

مركز شيعي ديگر در بيت الحم توسط محمد الشحاده يك از ياران جنبش جهاد اسلامي اداره مي شود كه به سهم خود در گسترش شيعه نقش داشته است.

يكي ديگر از موسسات پركار در اين زمينه جمعيت الجعفريه است كه در حوالي دبوريق تاسيس شده و زير نظر استاد اشرف امونه اداره مي شود.

هيات هاي متعددي زير نطر اين موسسه مشغول فعاليت هستند كه حسينيه الرسول الاعظم، مكتب الزهرا و مجله السبيل از آن جمله هستند.( مجله الثقافي، گفتگو با صلاح نوري عبود پژوهشگر دانشگاه كربلا، www.althagafimag.com)

به تازگي موسسه اي با عنوان شورا يا مجلس عالي شيعيان فلسطين تاسيس شده كه سرپرستي آن را محمد غوانمه به عهده دارد. وي از اعضاي سابق جنبش جهاد اسلامي بود.

مستبصرين
علاوه بر فعاليت هاي گروهي، موج جديدي از شيعه گري با عنوان مستبصر بخصوص در خاورميانه براه افتاده كه نقش مهمي را در گسترش تشيع در منطقه ايفا كرده است.

برخي از مستبصرين از علماي سني مذهبي فلسطيني بودند كه بعد از مطالعه آثار محققين شيعي به حقانيت مذهب اهل بيت پي برده اند.

از جمله اين افراد، شيخ محمد عبد العال است. او سالها به تحقيق در مذهب تشيع پرداخت. وي در مصاحبه اي عنوان كرد:
« ... از مهم ترين كتاب هايي كه قرائت كردم كتاب المراجعات بود كه چيزي بر ايمان من نيفزود و تنها بر معلوماتم اضافه شد. تنها حادثه اي كه مطلب را نهايي كرده و مرا راه ولايت اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ رهنمود ساخت . اين بود كه روزي در پياده رو، رو به روي مغازه يكي از اقوامم نشسته بودم، مغازه اي كوچك بود. شنيديم كه آن شخص به يك نفر از نوه هاي خود امر مي كند كه به جاي او در مغازه بنشيند تا نماز عصر را به جاي آورد. من به فكر فرو رفتم، كه چگونه يك نفر مغازه خود را رها نمي كند تا به نماز بايستد، مگر آن كسي را به جاي خود قرار دهد كه بتواند حافظ اموالش باشد. حال چگونه ممكن است كه پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ يك امتي را بدون امام و جانشين رها كند!! به خدا سوگند كه هرگز چنين نخواهد بود.»

محمد شحّاده فلسطيني مجاهد ديگري بود كه هنگام گذراندن محكوميّت خود در زندان هاي اسرائيل ، بحث هاي فراواني با شيعيان لبناني در بند زندان هاي اسرائيل داشت و متعاقب آن بود كه پي به حقانيت شيعه برد و با انتخاب تشيع و مذهب اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ از دعوت كنندگان صريح و علني مردم فلسطين به اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ شد.
وي در گفتگوي ضمن اشاره به اين مطلب كه شيعه گري او رنگي سياسي ندارد خاطرنشان ساخت: رجوع من به تشيع هيچ ربطي به مسئله سياسي ندارد كه ما را احاطه كرده است.

من همانند بقيه مسلمانان افتخار ها و پيروزي هايي را كه مقاومت در جنوب لبنان پديد آورد در خود احساس مي كنم، كه در درجه اول آن را « حزب الله» پديد آورد. ولي اين بدان معنا نيست كه عامل اساسي در ورود من در تشيع مسائل سياسي بوده است، بلكه در برگرفتن عقيده اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ از حانب من، در نتيجه پذيرش باطني من بوده و تحت تأثير هيچ چيز ديگري نبوده است. راه اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ راه حق است كه من به آن تمسك كرده ام.

طبيب فلسطيني اسعد وحيد قاسم مستبصر ديگري است كه بعد از مطالعات بسيار پيرامون شيعه، تشيع را انتخاب كرد و از راه هاي مختلف در صدد اثبات حقانيت و نشر تشيع بر آمد و در اين راه سعي و كوشش فراوان كرد .او تأليفاتي در دفاع از مذهب تشيع دارد كه از آن جمله مي توان به ازمة الخلافة و الامامة و آثارها المعاصرة اشاره كرد. (علي اصغر رضواني- شيعه شناسي و پاسخ به شبهات، ص365)

حركت آرام شيعه در فلسطين كه از پشتوانه هاي قوي فرهنگي برخوردار است همچنان به روند خود ادامه مي دهد اما در عين حال وجود برخي نگاه هاي تنگ نظرانه كه ريشه در افكار سلفي دارد اين حركت متين و متعادل را برنمي تابد و تلاش هايي را براي ايجاد خدشه در اين مسير برانگيخته است.